(Zaur Ustacın yeni kitabı haqqında)

Dilin gözəlliyi onun ilkinliyində, təravətində, kökündədir. Bu gün yazılan ədəbi mətnlərdə (istər poeziya, istər nəsr nümunələrində) sanki yad cisimlər dolaşır, dilin substansionallığı qondarma, hibrid sözlərə qurban verilir. İnsan əşyaları sözlər vasitəsilə tanıyır, özünü sözün batinindəki mənalarla formalaşdırır.

Söz həm də arxetiplərin övladıdır. Bədii mətnlər arxetiplərdən sızan elementlərlə yaranır. Mən Zaur Ustacın formaca ənənəyə bağlı, məzmunca yeni şeirlərini oxuyanda şairin bu fikir akrobatlığı məni yaxşı mənada təəccübləndirdi. Şeir qeybdən bizə ötürülən xəbərlərdir, bu informasiyaları poetik düşüncələrlə süsləmək istedadın göstəricisidir. Zaur bəyin şeirlərində ustadlardan bizə əmanət qalan dastan estetikası səma pıçıltılarını öz içindən keçirərək yeni biçimdə XXI əsr oxucusuna təqdim edir.

Zaurun bu kitabı sanki sakit axan çayın coşub-çağlayan dənizə - Xəzər deltasına qovuşduğu yerdir. Hissin, duyğunun müxtəlif çalarları, rəngləri bu şeirlərdə göyqurşağı kimi birləşir. Şeirlərdən alınan təəssüratları ümumən bu cür ifadə etmək olar: Xəzər deltasında göyqurşağı.

Çiçək açsa, haçan həyat ağacın,

Yaz çağındır, o çağını yaza yaz!

Qan qaynasa, qışın oğlan çağında,

Qışa deyil, o çağını yaza yaz...

 

Araz dağdır, haldan-hala hal eylər,

Sakit axar, eldən-elə yol eylər,

Dost-aşina, taydan-taya əl eylər,

Ayaq açsa, o çağını yaza yaz!

 Bu misralar “Şahi-cahan” şeirindəndir. Şair “kamera”sını (poetik görümbucağı) Araza tuşlayıb, bu kamerada Araz çayının coğrafi təyinatından əlavə millii dentifikasiyasına da işarələr sezmək mümkündür.

Milli Qəhrəman İlqar Mirzəyevin xatirəsinə həsrolunmuş şeirdə bu iki misra məni tutdu:

Özün getdin yuxuya,

Milyonları oyatdın...

Olduqca tutumlu ifadədir, yaddaşa həkk olunur. Həqiqətən, İlqar Mirzəyev, Mübariz İbrahimov, Polad Həşimov kimi oğullar Zaur bəyin təbirincə desək, “yuxuya” getsə də, xalqın milli şüurunun oyaq qalması üçün canlarından keçdilər.

Başlanan yol qapından,

Şuşayadək uzandı...

Vətən oğlun itirdi,

Torpağını qazandı...

Can-torpaq qiyaslanması şeirdə orijinallığı ilə seçilir, yaddaqalır. Şəhadət məqamına yetişən əsgər vətənə, vətənin şəklinə çevrilir, vətənləşir. İnsan yoxdursa, vətən də yoxdur, vətən yoxdursa, insan da mövcud deyil. İnsanı ayaqda saxlayan üstündə durduğu torpaqdır. Ana torpaq ifadəsi əbəs yaranmayıb. Hamımız onun bağrından qopmuşuq, sonda yenə də onun qucağına düşəcəyik. Bu qəbil şeirlər vətən sevgisinin əlifbasıdır. Vətən sevgisi imanla müqayisə olunur. İmansız adam üçün vətən anlayışı yoxdur. Bu anlayışların konkretləşməsində poeziya çox böyük rol oynayır. Səməd Vurğunun “Azərbaycan” şeirini xatırlayın. Uşaqların ürəyinə vətən sevgisini bu şeirlə toxum kimi əkmişik. Abbas Səhhətin “Vətən” şeirini yada salaq. “Vətəni sevməyən insan olmaz, olsa ol şəxsdə vicdan olmaz”. Ana südü kimi qanımıza hopan bu şeirlər zaman-zaman içimizdəki yurd sevgisini körükləyib.

Zaur Ustacın şeirlərini fərqləndirən həm də bu komponentlərdir. Həmin komponentlər dilin folklor qatından mayalanaraq həmin şeirlərin sanbalını, çəkisini birə-beş artırır. Ədəbi genetika burada öz sözünü deyir. Zaur Ustac estafeti öz sələflərindən alıb gənc nəsilə ötürür. Bu mənada, şairlər, qələm adamları keçmişlə gələcək arasında möhkəm körpülər quran körpü salanlardır.

“Xəzər deltasında göyqurşağı” adı altında toplanmış bu şeirləri bircə-bircə təhlil etmək fikrim yoxdur. Bu şeirlərdə 44 günlük Vətən savaşının da izləri var, didaktikanın ötəsində olan misralar da var, şəraitin diktə etdiyi (gərəkli vəlazımlı) pafos da var. Rənglər spektrində qovuşan hisslər, duyğular oxucunun qan yaddaşına xitabedir.

Qələm dostuma yaradıcılığında uğurlar arzulayıram! Özü demiş, “bu yol ərənlər yoludur”. Yolun uğurlu olsun, Zaur Ustac!

Kənan HACI,

şair, yazıçı, tərcüməçi

 


GÜNDƏM

Jurnalistler



Vizual Xəbərlər

ÇOX OXUNAN XƏBƏRLƏR

MÜSAHİBƏ

QALEREYA